Panik Bozukluk Nedir?
Panik bozukluk, aniden ortaya çıkan ve tekrarlayan panik ataklarla karakterize edilen bir psikolojik sağlık durumudur. Panik ataklar, yoğun korku veya rahatsızlık hissi ile birlikte bir dizi fiziksel (kalp çarpıntısı, nefes alamama, terleme, vb.) ve bilişsel (“kalp krizi geçiriyorum”, “çıldırıyorum”, “öleceğim”) belirtiyi içerir. Bu ataklar genellikle beklenmedik bir şekilde ve belirli bir tetikleyici olmadan meydana gelir.
Panik atak yaşayan herkes panik bozukluğu geliştirmez. Eğer kişi başka bir atak geçirme olasılığı konusunda endişelenir ve başka bir atak geçirmemek için hayatlarını önemli ölçüde değişiklikler yapmaya başlarsa panik bozukluk adını alır.
Panik Bozukluk Belirtileri Nelerdir?
Aşırı endişe ve korkunun eşlik ettiği ani ve tekrarlayan panik ataklar
Panik atakların belirtileri genellikle hızlı ve yoğun bir şekilde başlar ve birkaç dakika içinde zirve yapar. Panik atak sırasındaki yaygın belirtiler şunlardır:
o Çarpıntı, hızlı kalp atışı
o Terleme
o Titreme veya sarsılma
o Nefes darlığı veya boğulma hissi
o Göğüs ağrısı veya rahatsızlık
o Mide bulantısı veya karın ağrısı
o Baş dönmesi, sersemlik veya bayılma hissi
o Üşüme veya sıcak basması
o Uyuşma veya karıncalanma hissi
o Gerçek dışı hissetme veya kendinden kopma (derealizasyon veya depersonalizasyon)
o Kontrolünü kaybetme veya “çıldırma” korkusu
o Ölüm korkusu
Bir sonraki panik atağın ne zaman olacağı konusunda yoğun bir endişe hali
Geçmişte panik atakların meydana geldiği yerlerden korkma veya kaçınma
Panik Bozukluk Nedenleri Nelerdir?
Panik bozukluğun kesin nedeni bilinmemekle birlikte, biyolojik, psikolojik ve çevresel faktörlerin kombinasyonundan kaynaklanabileceği düşünülmektedir. Genetik yatkınlık, beyindeki kimyasal dengesizlikler ve stresli yaşam olayları önemli rol oynayabilir.
Agorafobi Nedir?
Agorafobi, panik atak yaşanabileceği korkusuyla belirli durum veya yerlerden kaçınma eğilimi ile karakterize edilen bir durumdur. Başka bir deyişle, agorafobi genellikle kişinin hemen çıkamayacağı ya da yardım alamayacağı yerlerde bulunmaktan korku duymasıdır. Bu korkulara uçak, araba, otobüs, tren, metro gibi toplu taşıma araçlarıyla seyahat etmek; tünel ya da köprüden geçmek; evde tek başına kalmaktan ya da tek başına seyahat etmek örnek olarak verilebilir. Agorafobi, bireyin günlük yaşamını ve sosyal işlevselliğini önemli ölçüde kısıtlayabilir.
Agorafobi panik bozuklukla birlikte görülebilir ya da panik bozukluk olmadan tek başına olabilir. Klinikte ise genellikle panik bozukluğuna agorafobi eşlik etmektedir.
Agorafobi Belirtileri Nelerdir?
Yaygın belirtiler şunlardır:
o Kalabalık yerlerde bulunma korkusu (alışveriş merkezleri, stadyumlar)
o Açık alanlarda olma korkusu (parklar, köprüler)
o Evden uzak yerlere gitme korkusu
o Toplu taşıma araçlarını kullanma korkusu (uçak, otobüsler, trenler)
o Tek başına dışarı çıkma korkusu
o Korkulan duruma maruz kaldığında yoğun anksiyete veya panik atak belirtileri
Panik Bozukluk ve Agorafobi için Tedavi Yöntemleri Nelerdir?
Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT):
Panik bozukluk ve Agorafobinin tedavisinde yaygın olarak kullanılan etkili bir yöntemdir. BDT, kişinin panik ataklarını ve bu ataklarla ilgili düşüncelerini yeniden çerçeveleme, farklı davranma ve tepki verme yollarını öğretir. En yaygın kullanılan teknik “Maruz Bırakma”dır. Maruz bırakma kaçınılan faaliyetlere katılmaya yardımcı olmak için panik bozukluğu ile ilişkili korku ve inançlarla yüzleşmeye odaklanan yaygın bir BDT tekniğidir.
İlaç Tedavisi:
Antidepresanlar ve benzodiazepinler gibi ilaçlar, panik bozukluğun semptomlarını azaltmada etkili olabilir. Bir uzman psikiyatri hekimi tarafından reçete edilir.
Yaşam Tarzı Değişiklikleri:
Uzman kararına göre psikoterapi ve/veya ilaç kullanımına ek olarak, düzenli egzersiz, sağlıklı beslenme, yeterli uyku ve stres yönetimi teknikleri (örneğin, meditasyon ve derin nefes alma egzersizleri) panik atakların sıklığını ve şiddetini azaltabilir.
Ne zaman Yardım Almalıyım?
Panik bozukluk ve agorafobi, kişinin günlük yaşamını olumsuz etkileyebilen ancak uygun tedavi ile yönetilebilen bir durumdur. Eğer siz veya bir yakınınız bu belirtileri yaşıyorsa, profesyonel bir yardım almak önemli bir adımdır. Lisanslı ve eğitimli ruh sağlığı uzmanları size en uygun tedavi planını oluşturmanıza yardımcı olabilir.
Bana Ulaşın
Panik bozukluk ve agorafobi veya diğer psikolojik sağlık konularıyla ilgili profesyonel destek almak için benimle iletişime geçebilirsiniz. Uzman klinik psikolog olarak, size uygun tedavi yöntemleri ile yanınızda olacağım. Randevu almak veya daha fazla bilgi edinmek için lütfen buraya tıklayarak bana ulaşın.
Kaynaklar
Mayo Clinic. (2018). Panic Attacks and Panic Disorder.
National Institute of Mental Health. (NIMH). (2022). Panic Disorder.
National Institute for Health and Care Excellence (NICE)